Mục đích và sứ mệnh Sứ mệnh của Tạp chí Khoa học Công Giáo & Đời sống (Catholic Science & Life) (csl) (ISSN: 2771-1412) là đóng góp vào tri thức nhân loại bằng cách xuất bản các bài viết, các nghiên cứu chất lượng cao trong các lĩnh vực Đời sống tâm linh, đời sống Công giáo, Các bài viết học thuật trong Kinh thánh, Kinh nghiệm sống hàng ngày, Các bài phê bình Văn học trong Thần học, các bài phê bình Văn học trong Triết học, và Giáo dục Công giáo. Tạp chí csl sẽ không xuất bản bất kỳ bài báo nào liên quan đến bất cứ điều gì chống lại Tín ngưỡng Truyền thống của Giáo hội Công giáo. Là một tạp chí được bình duyệt, một trong những ưu tiên của chúng tôi là đảm bảo các tiêu chuẩn xuất bản cao. Đạo đức xuất bản là một mối quan tâm quan trọng và các biên tập viên, người bình duyệt và tác giả cần hết sức lưu ý để đáp ứng các tiêu chuẩn đạo đức. Trích dẫn Tạp chí Khoa Học Công Giáo và Đời sống sử dụng chính 3 loại trích dẫn: APA, Chicago, hoặc Turabian. Chính sách mở Khoa học Công giáo & Đời sống (ISSN: 2771-1412) nhằm mục đích tăng cường khả năng hiển thị và sử dụng dễ dàng hơn các bài báo khoa học truy cập mở. Độc giả và các tổ chức được hỗ trợ để truy cập trực tuyến mà không yêu cầu bất kỳ tiền bản quyền, thông tin cá nhân hoặc chi tiết đăng nhập nào. Theo chính sách truy cập mở của tạp chí của chúng tôi, tất cả độc giả được phép đọc, tải xuống, sao chép, phân phối, in, liên kết và tìm kiếm các bài báo của chúng tôi miễn phí. Lập Chỉ mục Tạp chí Khoa học Công Giáo và Đời sống được lập chỉ mục trong Google Scholar, ORCID, Crossref, DOI, PKP PN, LOCKSS, CLOCKSS. Ấn phẩm thường niên Tạp chí Khoa học Công Giáo và Đời sống sẽ xuất bản mỗi năm 4 số, bắt đầu từ tháng Ba, tháng Sáu, tháng Chín và Tháng Mười Hai. Tạp chí sẽ xuất bản bài báo ngay khi trải qua quá trình phản biện đôc lập (Double-blind peer review) và được chấp nhận. Số Tập của tạp chí được định dạng the năm; mỗi năm 1 tập, mỗi tập 4 số. Phí xuất bản Tạp chí Khoa học Công Giáo và Đời sống (ISSN: 2771-1412) xuất bản các phiên bản online và miễn phí đối với tác giả và độc giả.
Authors retain copyright and grant the journal the right of first publication with the work simultaneously licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License that allows others to share the work with an acknowledgment of the work's authorship and initial publication in this journal. Authors are able to enter into separate, additional contractual arrangements for the non-exclusive distribution of the journal's published version of the work (e.g., post it to an institutional repository, in a journal or publish it in a book), with an acknowledgment of its initial publication in this journal.
Khái Niệm Aura trong Tác Phẩm Nghệ Thuật trong Thời Đại Sản Xuất Hàng Loạt của Walter Benjamin
Bài viết phân tích khái niệm AURA trong tư tưởng thẩm mỹ của Walter Benjamin, đặc biệt qua tác phẩm Nghệ thuật trong thời đại sản xuất hàng loạt. Tác giả làm rõ rằng aura không chỉ là phẩm chất riêng của tác phẩm nghệ thuật, mà còn là dấu ấn độc nhất gắn với sự hiện hữu “ở đây và lúc này” của sự vật trong không gian và thời gian cụ thể. Qua việc khảo sát nghệ thuật truyền thống, nhiếp ảnh và điện ảnh, bài viết cho thấy sự phát triển của kỹ thuật sao chép, sản xuất hàng loạt và truyền thông hiện đại đã làm biến đổi cách con người tri nhận nghệ thuật. Các bản sao có thể tái tạo hình ảnh, chất liệu và hình thức bên ngoài của tác phẩm, nhưng không thể tái tạo kinh nghiệm thẩm mỹ độc nhất mà aura mang lại. Từ đó, bài viết nhấn mạnh sự suy giảm aura như một biểu hiện của biến đổi văn hóa, nghệ thuật và cảm thức con người trong thời đại kỹ thuật. Abstract This article examines the concept of aura in Walter Benjamin’s aesthetic thought, particularly in The Work of Art in the Age of Mechanical Reproduction. The author clarifies that aura is not merely a distinctive quality of an artwork, but also a unique mark attached to the “here and now” existence of an object within a specific space and time. Through discussions of traditional art, photography, and cinema, the article shows how technological reproduction, mass production, and modern media have transformed human perception of art. Reproductions may imitate the image, material, and external form of an artwork, but they cannot reproduce the unique aesthetic experience generated by aura. Therefore, the decline of aura is presented as a sign of broader changes in culture, art, and human sensibility in the technological age.
Aura; Walter Benjamin; nghệ thuật; sản xuất hàng loạt; nhiếp ảnh và điện ảnh
Bản quyền (c) 2026 JB Nguyễn Phi Long, S.J. https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Tính thống nhất của tri thức như là nền tảng cho triết lý giáo dục khai phóng theo John Henry Newman
Bài viết phân tích tư tưởng giáo dục khai phóng của John Henry Newman, đặc biệt nhấn mạnh “tính thống nhất của tri thức” như nền tảng triết học cho giáo dục đại học. Dựa trên siêu hình học của Aristotle về tính thống nhất của hữu thể, tác giả cho rằng tri thức, cũng như thực tại, có sự thống nhất nội tại dù được biểu hiện qua nhiều ngành học khác nhau. Theo Newman, tri thức không chỉ có giá trị công cụ hay thực dụng, mà còn mang giá trị tự thân, góp phần khai mở và đào luyện tâm trí con người. Thông qua hình ảnh “vòng tròn tri thức”, bài viết cho thấy mỗi lĩnh vực học thuật đều có vị trí riêng trong việc tiếp cận chân lý, nhưng cần được liên kết hài hòa với các lĩnh vực khác. Từ đó, giáo dục khai phóng hướng đến việc hình thành trí tuệ toàn diện, tư duy triết học và nhân cách nhân văn. Abstract This article examines John Henry Newman’s philosophy of liberal education, with particular emphasis on the “unity of knowledge” as the philosophical foundation of higher education. Drawing on Aristotle’s metaphysics of the unity of being, the author argues that knowledge, like reality itself, possesses an intrinsic unity despite being expressed through diverse academic disciplines. For Newman, knowledge is not merely instrumental or utilitarian; rather, it has value in itself and contributes to the cultivation and enlargement of the human mind. Through the metaphor of the “circle of knowledge,” the article shows that each academic discipline has its own legitimate role in approaching truth, yet it must be harmoniously connected with other fields of knowledge. Thus, liberal education aims to form a comprehensive intellect, philosophical thinking, and a humanistic character.
Bản quyền (c) 2026 Joseph Trần Xuân Mỹ, S.J. https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Tư Duy Nô Lệ và Tư Duy Tự Do theo Quan Điểm của Nicolai Alexandrovich Berdyaev
Bài viết phân tích hai hình thái tư duy đối lập trong triết học của Nicolai Alexandrovich Berdyaev: tư duy nô lệ và tư duy tự do. Theo Berdyaev, con người trong thế giới tự nhiên dễ bị khách thể hóa, lệ thuộc vào các giá trị bên ngoài như xã hội, tôn giáo, quyền lực, đám đông và cả cái tôi vị kỷ. Tình trạng này làm con người đánh mất chủ thể tính, sự độc sáng và khả năng tự do nội tâm. Ngược lại, tư duy tự do được đặt trong thế giới tinh thần, nơi con người trở về với chiều sâu nội tâm, vượt khỏi các áp đặt ngoại tại và sống như một bản diện cá nhân độc đáo. Bài viết cũng trình bày ảnh hưởng của Kant, Schopenhauer, Boehme và đối chiếu Berdyaev với Hegel để làm rõ nền tảng siêu hình của tự do. Qua đó, tác giả nhấn mạnh rằng giải phóng con người khỏi tư duy nô lệ là hành trình hiện thực hóa tự do và phẩm giá cá vị. Abstract This article examines two contrasting modes of thought in the philosophy of Nicolai Alexandrovich Berdyaev: slave mentality and free thought. According to Berdyaev, human beings in the natural world are easily objectified and become dependent on external values such as society, religion, power, the crowd, and even the egoistic self. This condition causes individuals to lose their subjectivity, creativity, and inner freedom. By contrast, free thought belongs to the spiritual world, where human beings return to the depth of the inner self, overcome external impositions, and exist as unique personal beings. The article also discusses the influences of Kant, Schopenhauer, and Boehme, while comparing Berdyaev with Hegel to clarify the metaphysical foundation of freedom. It argues that liberation from slave mentality is a continuous journey toward the realization of freedom, personal dignity, and authentic human existence.
Bản quyền (c) 2026 Fx.m Trần Văn Cương S.J https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Metaethics – một hướng lối phân tích hữu thể luận về con người trong tác phẩm Ngôi Sao Cứu Độ của Franz Rosenzweig
Cậy dựa chính yếu vào phân tích hữu thể luận ở phần I của tác phẩm Ngôi Sao Cứu Độ (the Star of Redemption), bài viết này được chia thành ba phần chính. Bối cảnh ra đời và sự cần thiết của « tư duy mới » (das neue Denken/the new thinking) nơi Rosenzweig phê phán Kant (vốn coi con người như một thực thể đạo đức) lẫn Hegel (khái niệm về toàn thể tính và việc giản trừ con người thành tinh thần) được đề cập trong phần đầu tiên. Cụ thể, Rosenzweig biện hộ rằng triết học cần một lối nẻo tư duy mới khởi phát từ « nỗi sợ cái chết » thay vì cố gắng đóng khung, cài đặt và giản lược con người dựa trên hệ thống khái niệm và bản chất trừu tượng như xưa nay. Phần thứ hai thử vén tìm lối hiểu về ba yếu tố bất khả giản lược (Thiên Chúa, thế giới, con người) cũng như phân tích hữu thể luận về nhân cách (personality). Trong đó, tác giả gắng thử phân tích phép vi phân của Cohen nhằm lý giải cách thức ba yếu tố ấy tự tạo lập chính mình từ những « hư vô » (Nichts) riêng biệt, đồng thời cũng chỉ ra lập luận tế nhị của Rosenzweig khi coi nhân cách (personality) mới chỉ là giai đoạn sơ khởi và vẫn chỉ là cái tôi chưa đích thực (inauthentic self). Nội dung chính của phần thứ ba tập trung vào phân tích hữu thể luận về cái tôi đích thực (authentic self) qua hai bước chuyển là tính cách (character) và cái tôi (self). Từ đây, sự chuyển dịch từ nhân cách (personality) sang tính cách (character) mang ý nghĩa then chốt bởi tính cách do đặc tính tự khép kín nên vẫn chưa thể mang mặc tính tương quan. Thêm vào đó, người viết tập trung phân tích cái tôi trong hình thái toàn vẹn (« B=B » ) xét như metaethics. Thông qua hệ thống phân tích ấy, Rosenzweig nỗ lực minh chứng rằng con người tự bản chất vừa hữu hạn lại vừa vô hạn ; đồng thời ông sử dụng khái niệm « linh hồn» như một cái tôi nảy sinh ở cấp độ liên chủ thể. Vì linh hồn vượt lên cả nhân cách (personality), tính cách (character) và thậm chí vượt lên cả metaethics, nên con người vượt thoát khỏi metaethics và không thể bị đóng khung bởi bất cứ hệ thống định nghĩa nào. Cuối cùng, bài viết ghi nhận con người không chỉ là một yếu tố tồn tại tách biệt mà còn nằm trong mối tương quan với Thiên Chúa như một chủ thể sống trải (lebendige Mensch), vốn được trình bày trong phần II của Ngôi Sao Cứu Độ.
Con người, metaethics, Rosenzweig, bản chất, tính cách, cái tôi, hư vô, linh hồn, Thiên Chúa, thế giới, Hegel.
Bản quyền (c) 2026 Anthony Nguyễn Phượng Hoàng, S.J. https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Tự do và bình đẳng trong lý thuyết Công bình của John Rawls: Một phản tỉnh về chúng xét từ Thông điệp Fratelli Tutti
Bài viết phân tích quan hệ giữa tự do và bình đẳng trong lý thuyết công bình của John Rawls, đồng thời đối chiếu với định hướng luân lý-xã hội của Fratelli Tutti. Nghiên cứu sử dụng phân tích văn bản triết học-chính trị kết hợp đối sánh chuẩn tắc các khái niệm: vị thế ban đầu, bức màn vô minh, tự do căn bản, bình đẳng cơ hội công bằng và nguyên tắc khác biệt. Rawls bảo vệ ưu tiên của các quyền tự do nền tảng và chỉ chấp nhận bất bình đẳng kinh tế-xã hội khi chúng cải thiện tình trạng của nhóm yếu thế nhất. Đặt trong đối thoại với Fratelli Tutti, công bình được mở rộng từ phân phối thể chế sang chiều kích liên vị, huynh đệ và liên đới. Một mô hình công bình bền vững cần kết hợp công bằng thể chế với trách nhiệm đạo đức nhằm bảo vệ phẩm giá phổ quát và thiện ích chung. Abstract This article analyzes the relationship between freedom and equality in John Rawls’s theory of justice and places it in dialogue with the moral-social vision of Fratelli Tutti. It applies philosophical-political textual analysis and normative comparison, focusing on the original position, the veil of ignorance, equal basic liberties, fair equality of opportunity, and the difference principle. The study finds that Rawls gives lexical priority to fundamental liberties and allows socio-economic inequalities only when they improve the ondition of the least advantaged. In conversation with Fratelli Tutti, justice is broadened from institutional distribution to interpersonal responsibility, fraternity, and solidarity. A sustainable account of social justice should integrate institutional fairness with ethical commitment, so that liberty and equality are realized within a shared horizon of universal human dignity and the common good. This integration strengthens justice in pluralistic societies and guides policy toward inclusion and moral accountability.
John Rawls, Lý thuyết công bình, Tự do và bình đẳng, Bức màn vô minh, Fratelli Tutti
Bản quyền (c) 2026 Phêrô Phan Văn Cương, S.J. https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Vấn Nạn Nghệ Thuật Trong Giảng Trình: Cội Nguồn Tác Phẩm Nghệ Thuật Của Martin Heidegger
Bài viết làm rõ vai trò của nghệ thuật trong tư tưởng Martin Heidegger, tập trung vào luận điểm rằng nghệ phẩm là nơi chân lý của hữu thể được khai mở. Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích văn bản triết học theo hướng hiện tượng luận–khải nghĩa, đối chiếu Cội nguồn tác phẩm nghệ thuật với các văn bản liên hệ như Hữu thể và thời gian và Về yếu tính của chân lý. Kết quả cho thấy “bước ngoặt” của Heidegger từ trọng tâm Dasein sang biến cố gặp gỡ giữa con người và nghệ phẩm. Các cặp phạm trù “cõi sống/nền đất” và “hiển tỏ/ẩn giấu” cho thấy nghệ thuật không chỉ thuộc phạm vi thẩm mỹ, mà là biến cố hữu thể học nơi chân lý “tự đặt mình vào tác phẩm.” Bài viết góp phần tái định vị nghệ thuật như một thực hành mở ra tự do, cư lưu và đồng-tham-dự vào chân lý, đồng thời cung cấp nền tảng lý thuyết cho nghiên cứu liên ngành triết học–mỹ học đương đại. Abstract This article clarifies the role of art in Martin Heidegger’s thought, arguing that the artwork is the site where the truth of being is disclosed. The study employs a hermeneutic-phenomenological textual analysis, reading The Origin of the Work of Art in dialogue with related texts, especially Being and Time and On the Essence of Truth. The analysis identifies Heidegger’s “turn” from an exclusive focus on Dasein toward the event of encounter between human beings and artworks. The paired notions of “world/earth” and “unconcealment/ concealment” indicate that art exceeds aesthetic appreciation and functions as an ontological event in which truth “sets itself to work.” The article repositions art as a mode of freedom, dwelling, and participatory truth-disclosure, while offering a conceptual foundation for interdisciplinary debates in contemporary philosophy and aesthetics.
Martin Heidegger, The Origin of the Work of Art; truth of being, world and earth, hermeneutic phenomenology
Bản quyền (c) 2026 Lm. Bartolomeo Nguyễn Anh Huy https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Thomas Aquinas on the End of Life and the Cultivation of Virtues
Theo truyền thống, đau khổ và cái chết là những chủ đề nhạy cảm, thường bị tránh né trong các cuộc thảo luận công khai. Tuy nhiên, thái độ về sự đau khổ và cái chết đang có sự thay đổi, dẫn đến các cuộc trò chuyện cởi mở và trung thực hơn. Bài nghiên cứu này khám phá những hiểu biết sâu sắc về thần học của Thomas Aquinas về đau khổ, cái chết và số phận của con người. Aquinas định nghĩa cái chết là sự tách rời linh hồn khỏi thể xác. Trong khi cơ thể mục nát, linh hồn vẫn không hư nát và cuối cùng sẽ được đoàn tụ với thân xác vào ngày sau hết, được biến đổi trong vinh quang. Sử dụng phân tích tài liệu, nghiên cứu này xem xét sự hiểu biết của Aquinas về cái chết như một hậu quả của nguyên tội—bắt nguồn từ sự bất tuân của con người loại đối với Thiên Chúa—và khám phá những thách thức về cảm xúc và tinh thần mà linh hồn phải đối mặt sau khi chết, chẳng hạn như sự không chắc chắn, tuyệt vọng và mất mát. Aquinas xác định Đấng Đức Ki-tô là câu trả lời cuối cùng, là niềm hy vọng khi con người đối diện với nỗi sợ hãi về sự đau khổ và cái chết. Qua cái chết và sự phục sinh của Ngài, Đấng Ki-tô chiến thắng sự chết và khôi phục mối quan hệ của nhân loại với Thiên Chúa. Tin tưởng vào Đấng Ki-tô và trau dồi các nhân đức, nhất là các nhân đức Tin, Cậy và lòng Mến, là điều cần thiết để chuẩn bị đón nhận cái chết với sự bình an và phó thác. Bài viết này nhấn mạnh công việc cứu chuộc của Chúa Ki-tô và nhấn mạnh tầm quan trọng của đời sống đạo đức như nền tảng để chuẩn bị cho một cái chết có ý nghĩa và đầy sự bình an. Abstract Traditionally, suffering and death have been sensitive topics, often avoided in public discourse. However, attitudes are changing, leading to more open and honest conversations. This paper explores the theological insights of Thomas Aquinas on suffering, death, and human destiny. Aquinas defines death as the separation of the soul from the body. While the body decays, the soul remains incorruptible and will ultimately be reunited with the body at the end of time, transformed in glory. Using document analysis, this study examines Aquinas’ understanding of death as a consequence of original sin—rooted in humanity’s disobedience to God—and explores the emotional and spiritual challenges the soul faces after death, such as uncertainty, despair, and loss. Aquinas identifies Christ as the ultimate answer to these fears. Through His death and resurrection, Christ conquers death and restores humanity’s relationship with God. Embracing Christ and cultivating the theological virtues of faith, hope, and charity are essential for facing death with peace and trust. This paper not only highlights the redemptive work of Christ but also emphasizes the importance of a virtuous life as the foundation for preparing for a meaningful and peaceful death.
Thomas Aquinas, cái chết, đau khổ, hy vọng vào Chúa Ki-tô, trau dồi nhân đức.
Bản quyền (c) 2026 Lm. Antôn Quang T. Phạm, SVD https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Bước Lữ Hành Của Người Tín Hữu Xưa Và Nay: Nhìn lại để bước tiếp và bước tới
Đời người nơi dương thế là một cuộc lữ hành vì dù biết có sinh, có tử, nhưng chẳng ai biết rõ – nắm chắc – quyết định được tất cả những gì xảy ra trong đời mình. Với người tín hữu, đời người không chỉ là hành trình giữa hai mốc điểm của thời gian hay không gian, nhưng trên hết là kinh nghiệm của cuộc gặp gỡ với Đấng mình tin tưởng – hy vọng – mến yêu. Đó là một cuộc gặp gỡ được kết dệt bởi lòng khao khát kiếm tìm, nỗ lực đăng trình, sự dấn thân từng ngày và nhất là mối dây yêu thương được không ngừng xây dựng, củng cố. Tìm hiểu kinh nghiệm lữ hành của các tín hữu được ghi lại trong các bản văn thánh kinh từ hơn hai ngàn năm về trước, cụ thể là nhóm thánh vịnh 120–134, soi dẫn cho hành trình của chúng ta hôm nay – những tín hữu của thiên niên kỷ thứ ba đang sống trong thời khắc sắp kết thúc Năm Thánh 2025. Abstract Human life on earth is a journey because although we know that we are born and die, no one knows clearly – definitely achieves – decides everything that happens in his/ her life. For believers, human life is not only a journey between two points of time or space, but above all, it is the experience of meeting the One we believe in – hope for – fall in love with. It is an encounter woven by the desire to seek, the effort to go forward, the daily commitment, and especially, the bond of love that is constantly built and strengthened. Learning about the journey experiences of believers recorded in biblical texts from more than two thousand years ago, specifically the group of Psalms 120–134, inspires our journey today – believers of the third millennium at the moment approaching the end of the Holy Year 2025.
những người hành hương, Thánh vịnh lên Đền, Thánh vịnh 120–134; đức tin, niềm hy vọng, Năm Thánh
Bản quyền (c) 2026 Maria Võ Diễm Trinh, FMA https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Một Số Câu Hỏi Về Việc Dùng Các Cụm Từ "Đức Giêsu", "Đức Maria"
Bài viết lấy cuộc tranh luận về cách dịch tên Giêsu sang tiếng Việt làm điểm tựa để khảo sát rộng hơn các vấn đề ngôn ngữ học, chú giải Kinh Thánh và Kitô học trong bối cảnh thần học Việt Nam. Tác giả lập luận rằng các cụm từ mới như “Đức Giêsu”, “Đức Maria” vừa sai quy tắc tiếng Việt vừa đứt gãy truyền thống ngôn ngữ nhà đạo; theo các từ điển cổ, “đức” là tước hiệu gắn với danh xưng/tước vị, nên có thể nói “Đức Chúa Giêsu”, “Đức Mẹ Maria”, nhưng không nên nói “Đức Giêsu” hay “Đức Maria”. Bài viết cũng phân tích các lập luận dựa trên kyrios (Kurios) và cho thấy “Chúa” trong tiếng Việt có phổ nghĩa tương tự, vì thế việc loại bỏ “Chúa Giêsu” có thể dẫn đến hệ quả chú giải và mục vụ đáng lo ngại. Kết luận đề nghị trở lại các cách gọi truyền thống, đồng thời linh hoạt theo ngữ cảnh đối thoại trong bản văn Kinh Thánh. Abstract Using the debate over how to render the name of Jesus in Vietnamese as a point of departure, this article explores broader issues in linguistics, biblical exegesis, and Christology within Vietnamese theological discourse. The author argues that recently popularized phrases such as “Đức Giêsu” and “Đức Maria” are both grammatically problematic in Vietnamese and discontinuous with long-standing Catholic usage. On the basis of classical lexicographical evidence and traditional ecclesial language, “đức” functions as an honorific attached to a title (e.g., “Đức Chúa Giêsu,” “Đức Mẹ Maria”), rather than directly to a personal name; therefore “Đức Giêsu/Đức Maria” should be avoided. The paper also examines exegetical claims about kyrios (Kurios) and notes that Vietnamese “Chúa” has a comparable semantic range, so systematically replacing “Chúa Giêsu” can carry unintended theological and pastoral consequences. The conclusion recommends returning to established forms while allowing contextual renderings in direct speech where appropriate.
Chúa Giêsu; Đức Giêsu; Đức Maria; Kitô học
Bản quyền (c) 2025 Lm. Fx. Nguyễn Hai Tính, SJ https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Quan niệm về Ý Chúa và tự do con người trong phân định thiêng liêng
Bài viết phân tích một ngộ nhận phổ biến về phân định thiêng liêng: nhiều người coi Ý Chúa như “một khả thể có sẵn” phải tìm đúng, giống bốc thăm trúng thưởng, nên sống trong áp lực và sợ chọn sai. Từ đó, tác giả truy về nền tảng thần học về Ý Chúa, phản biện kiểu nhân cách hoá Thiên Chúa và quan niệm “kịch bản định mệnh” vốn làm mất tính siêu việt của Thiên Chúa và tạo thế cạnh tranh với tự do con người. Bài viết trình bày tự do như một năng động chỉ hiện hữu khi được thực thi, và nhấn mạnh Thiên Chúa hoạt động trong thế giới không loại trừ nhưng nâng đỡ nguyên nhân tính của tự do. Vì vậy, phân định không chỉ là “chọn đúng” mà là cộng tác với Thiên Chúa để cùng Ngài hình thành vận mệnh, trong tương quan sống động với Chúa và ơn bình tâm theo tinh thần thánh I-nhã. Abstract This paper critiques a common misconception of spiritual discernment: many believers treat God’s will as a pre-set option that must be “found” correctly—like picking a winning lottery ticket—thereby creating anxiety and fear of choosing wrongly. The author traces this problem to a flawed theology that over-personalizes God and imagines a deterministic “script,” which diminishes divine transcendence and sets God in competition with human freedom. The essay rearticulates freedom as a dynamic reality that comes into being through concrete choices, and it argues that God acts in the world not by canceling human causality but by sustaining and enabling it. Consequently, discernment is not merely selecting the “right” alternative but cooperating with God so that one’s vocation and destiny are formed in the present through lived freedom. In the Ignatian spirit, authentic discernment presupposes a living relationship with God and the grace of inner freedom (indifference).
Ý Chúa; tự do con người; phân định thiêng liêng; quan phòng; thánh I-nhã
Ngôn Ngữ Biểu Trưng Trong Giáo Lý: Sách Giáo Lý của Cha Girolamo Maiorica và Sáng Kiến Hội Nhập Văn Hoá
Bài viết khảo sát ngôn ngữ biểu trưng trong sách giáo lý của cha Girolamo Maiorica (1591–1656) qua tác phẩm Thiên Chúa Thánh Giáo Khải Mông, nhằm làm rõ sáng kiến hội nhập văn hoá khi trình bày giáo lý cho người Việt thế kỷ XVII. Nghiên cứu dùng phân tích lịch sử–văn bản và cấu trúc hỏi–thưa, đối chiếu với giáo lý ngắn của thánh Roberto Bellarmino và nhận diện các bổ sung “theo ý thói An Nam”. Kết quả cho thấy Maiorica vận dụng tiếng Việt bình dân, hệ biểu tượng quen thuộc, truyện kể và cách sắp xếp nội dung theo Tin–Xin–Giữ để giúp giáo dân dễ học và thực hành đức tin, gắn với thực hành đạo. Các trước tác chữ Nôm của ông vừa phục vụ mục vụ vừa là chứng liệu hiếm của văn xuôi Nôm thế kỷ XVII, hữu ích cho hôm nay. Abstract This article examines symbolic language in the catechetical writings of Jesuit Girolamo Maiorica (1591–1656), focusing on Thiên Chúa Thánh Giáo Khải Mông, to illuminate his inculturation initiatives when presenting Catholic doctrine to seventeenth-century Vietnamese audiences. Using historical–textual analysis and the question-and-answer format, the study compares the text with St. Roberto Bellarmine’s short catechism and identifies additions made “according to Vietnamese customs.” Findings indicate that Maiorica employed vernacular Vietnamese, familiar symbol systems, narrative exempla, and an organization following Faith–Prayer–Commandments (Tin–Xin–Giữ) to support catechetical learning and practice. His Nôm writings thus served pastoral needs while also providing rare evidence of seventeenth-century Nôm prose, relevant to present-day cultural and evangelization discussions.
Girolamo Maiorica; chữ Nôm; ngôn ngữ biểu trưng; hội nhập văn hoá
Trong Năm Thánh kỷ niệm 400 năm các Giêsu hữu đầu tiên đến Việt Nam, nhiều tín hữu có dịp lãnh Ơn Toàn Xá nhưng vẫn băn khoăn về ý nghĩa của ân xá. Bài viết nhắc lại định nghĩa theo Giáo lý Hội Thánh, làm rõ sự phân biệt giữa tội đã được tha và hình phạt còn lại; vai trò của Giáo Hội trong việc áp dụng “kho tàng ân phúc”; và đòi hỏi nội tâm là hoán cải, cầu nguyện, bác ái, đền tội. Từ đó, tác giả đề nghị một lối lý giải gần gũi văn hoá Việt Nam qua kinh nghiệm “tặng quà” và cặp phạm trù Thảo–Lộc, để hiểu ân xá như ơn ban của Thiên Chúa chứ không phải thủ tục pháp lý hay phép “tính toán”. Kết luận mời gọi trở về Bí tích Hoà Giải và sống hiệp thông Hội Thánh. Abstract During the Jubilee Year commemorating 400 years since the first Jesuits set foot in Vietnam, many Catholics have opportunities to receive the Plenary Indulgence yet remain uncertain about its meaning. This article revisits the Church’s catechetical definition, clarifying the distinction between forgiven sin and the remaining temporal consequences; the indispensable role of the Church in applying the “treasury of merits”; and the interior requirements of conversion expressed through prayer, charity, and penitential practice. Building on this foundation, the author proposes a culturally resonant explanation drawn from Vietnamese experience—especially the practice of gift-giving and the paired notions of Thảo and Lộc—to present indulgence as God’s gracious gift rather than a legalistic procedure or a matter of “calculation.” The conclusion invites believers to return to the Sacrament of Reconciliation and to live more consciously the communion of the Church.
Ơn Toàn Xá; hội nhập văn hoá; kho tàng ân phúc; Bí tích Hoà Giải
Understanding and communicating Christological truths: potentials and problems in thecontext of modern Viet Nam
This article investigates the theological foundation of the faithful’s participation in the Church’s life and mission, arguing that participation is not merely a pastoral concern but fundamentally a theological question about the origin and nature of participatio. Starting from the three marks of synodality (communion, mission, participation), the author asks whether “participation” is rooted in the mystery of the Trinity and explores the possibility of speaking about mutual “participation” among the divine Persons. The paper also critiques approaches that directly use the Trinity as a social model, warning that such moves can project human ideologies onto God and foster an “equalizing” or confused notion of ecclesial participation. The author therefore proposes that the Church becomes genuinely participatory only when believers share in the Trinitarian life and, concretely, participate in the mission of the Son and the Holy Spirit within salvation history.
Christology; Viet Nam; inculturation; Buddhism and folk religion; Marxism and scientific worldview
Bản quyền (c) 2025 Fr. Fx. Nguyen Hai Tinh, S.J. https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Ba Ngôi và Sự Tham Dự –Nền tảng thần học của việc tham gia vào đời sống và sứ vụ Giáo Hội
Bài viết khảo sát nền tảng thần học của việc tín hữu tham gia vào đời sống và sứ vụ Giáo Hội, khẳng định đây không chỉ là vấn đề mục vụ nhưng trước hết là vấn đề thần học về nguồn gốc và bản chất của “tham gia” (participatio). Từ ba đặc nét của hiệp hành (hiệp thông, sứ mạng, tham gia), tác giả đặt câu hỏi “tham gia” có bắt nguồn từ mầu nhiệm Ba Ngôi hay không, và gợi mở khả thể nói đến “sự tham dự” lẫn nhau giữa các Ngôi Vị. Bài viết đồng thời phê bình khuynh hướng lấy Ba Ngôi làm “mẫu hình xã hội” một cách trực tiếp, dễ dẫn đến phóng chiếu ý thức hệ và quan niệm tham gia kiểu cào bằng. Từ đó, tác giả đề xuất: Giáo Hội chỉ có thể trở thành một Giáo Hội “tham gia” đích thực khi tín hữu tham dự vào sự sống và sứ mạng của Con và Thánh Thần trong nhiệm cục cứu độ. Abstract This article investigates the theological foundation of the faithful’s participation in the Church’s life and mission, arguing that participation is not merely a pastoral concern but fundamentally a theological question about the origin and nature of participatio. Starting from the three marks of synodality (communion, mission, participation), the author asks whether “participation” is rooted in the mystery of the Trinity and explores the possibility of speaking about mutual “participation” among the divine Persons. The paper also critiques approaches that directly use the Trinity as a social model, warning that such moves can project human ideologies onto God and foster an “equalizing” or confused notion of ecclesial participation. The author therefore proposes that the Church becomes genuinely participatory only when believers share in the Trinitarian life and, concretely, participate in the mission of the Son and the Holy Spirit within salvation history.
Ba Ngôi; tham dự; hiệp hành; sứ vụ; Thánh Thần
Cùng Thuộc Về Một Gia Đình Dân Chúa – Ơn Gọi Thánh Hiến Hiệp Hành Với Phẩm Trật Giáo Hội
Bài viết tháo gỡ những ngộ nhận tại Việt Nam về “dòng” và “triều”, khiến đời sống thánh hiến đôi khi bị xem như ngoại lai hoặc thứ yếu trong Giáo Hội địa phương. Trên nền tảng Giáo Hội như một Nhiệm Thể duy nhất nhưng đa dạng, tác giả cho thấy phẩm trật và đời tu là hai chiều kích thiết yếu, bổ túc nhau trong cùng một mầu nhiệm Giáo Hội. Dựa vào Christus Dominus (1965) và Mutuae Relationes (1978), bài viết nhấn mạnh sứ mạng chung loan báo Tin Mừng và kêu gọi sống hiệp hành bằng hiệp thông, sứ mạng, tham gia. Từ đó, tác giả đề xuất vài hướng mục vụ để tôn trọng đặc sủng, tăng đối thoại, và phối hợp dòng–triều trong bối cảnh Giáo Hội Việt Nam đang tiến trình hiệp hành. Bài viết nhấn mạnh trách nhiệm hỗ tương trong huấn luyện. Abstract This article addresses common misunderstandings in Vietnam about “religious” and “diocesan” vocations that can lead consecrated life to be treated as foreign or secondary within the local Church. On the theological basis of the Church as one yet diverse Body, it argues that hierarchy and consecrated life are two essential, complementary dimensions of the same ecclesial mystery. Drawing on Christus Dominus (1965) and Mutuae Relationes (1978), the paper highlights their shared mission of proclaiming the Gospel and calls both clergy and religious to live synodality through communion, mission, and participation. It also stresses mutual responsibility in formation. In this framework, religious superiors and diocesan bishops are invited to discern together beyond a “permission” logic, so that diverse apostolates serve the unity of the diocesan family as the Church in Vietnam advances on the synodal path.
đời sống thánh hiến; phẩm trật; dòng–triều; hiệp hành; Giáo Hội Việt Nam
Một Giáo Hội Mỏng Giòn, Vượt Qua và Hiệp Hành – Bức Tranh Thần học về Giáo Hội ở Châu Á hậu Covid
Bài viết phác hoạ một bức tranh thần học về Giáo Hội tại Châu Á hậu Covid-19, xuất phát từ trải nghiệm chung của Giáo Hội như “người đồng hành” với các dân tộc trong biến cố đại dịch. Dựa trên hình ảnh Đức Kitô “nhận lấy một thân thể” (Hr 10,5) và ý nghĩa cứu độ của “thân thể” mỏng giòn, tác giả đề xuất ba nét chính để đọc thực tại Giáo Hội hậu đại dịch: (1) thân thể tính mỏng giòn, cho thấy Giáo Hội vừa hữu hình–thể chế, vừa gắn bó với người nghèo và mang chiều kích luân lý cần hoán cải; (2) hành trình Vượt Qua từ đau khổ đến chữa lành, nhấn mạnh canh tân để đáp ứng nhu cầu con người và mang lại chữa lành toàn diện; (3) hiệp hành như hoa trái Thần Khí, thúc đẩy hiện diện, hướng tha và tính cấp bách trong sứ vụ, đặc biệt với gia đình, người trẻ, đối thoại liên tôn và chăm sóc thiên nhiên. Abstract This article offers a theological portrait of the post–COVID-19 Church in Asia, grounded in the Church’s shared experience of accompanying Asian peoples through the pandemic. Drawing on Hebrews 10:5 and the saving meaning of Christ’s “body” as a fragile, vulnerable human existence, the author proposes three key lenses for interpreting the Church after the pandemic: (1) bodily fragility, highlighting the Church’s visible–institutional dimension, its solidarity with the poor, and its moral responsibility that calls for repentance and conversion; (2) a Paschal journey from suffering to healing, emphasizing renewal so the Church can respond to changing human needs and mediate holistic healing; and (3) synodality as a fruit of the Spirit, marked by presence, outward orientation, and missionary urgency—especially in pastoral care for families and youth, interreligious openness, and ecological commitment.
Giáo Hội Châu Á; Covid-19; thân thể tính mỏng giòn; mầu nhiệm Vượt Qua; hiệp hành
Hiệp Nhất qua Khoảng Cách, Yêu Thương trong Khác Biệt –Phác thảo nền tảng thần học cho khái niệm hoà giải, dựa trên suy tư của H.U. Balthasar
Bài viết phác thảo nền tảng thần học về hoà giải, dựa trên suy tư của Hans Urs von Balthasar. Tác giả nhắc rằng thần học cổ điển nói đến hoà giải “chiều dọc” giữa con người và Thiên Chúa qua Thập Giá–Phục Sinh; còn tiếp cận mở rộng sang “chiều ngang” xã hội, nhấn mạnh chân lý, công bình, tha thứ và hoán cải như những giá trị vừa giải phóng vừa chữa lành. Nét đặc thù của hoà giải là căng thẳng giữa hiệp nhất và khoảng cách: chỉ cần hoà giải khi các chủ thể vốn thuộc về nhau nhưng đang đổ vỡ. Nền tảng được quy về Ba Ngôi: kenosis, trao ban–đón nhận giữa Cha và Con, và Thần Khí như cầu nối. Vì vậy, mục vụ hoà giải cần đặt trên đức tin, cầu nguyện và tôn trọng khác biệt để xây dựng hiệp nhất. Abstract The article outlines a theological foundation for reconciliation, drawing on Hans Urs von Balthasar’s thought. It recalls that classical theology often framed reconciliation primarily in a “vertical” sense—between humanity and God through the Cross and Resurrection—while more recent approaches expand toward a “horizontal” social dimension, highlighting truth, justice, forgiveness, and conversion as values that both liberate and heal. The distinctive feature of reconciliation lies in the tension between unity and distance: reconciliation becomes necessary when parties who fundamentally belong together have experienced a rupture. The foundation is traced to the Trinity: kenosis, the total giving-and-receiving between the Father and the Son, and the Holy Spirit as the bond that bridges the distance. Accordingly, pastoral reconciliation should be grounded in faith and prayer, while also respecting difference so that unity can be rebuilt.
Hoà giải; Ba Ngôi; Chân lý–công bình–tha thứ–hoán cải
Giáo Hội Dấn Thân vào Đời Sống Xã Hội - Nền tảng thần học theo H.U. Balthasar và hệ luận mục vụ
Bài viết trình bày nền tảng thần học vững cho việc Giáo Hội dấn thân vào đời sống xã hội, dựa trên cách Hans Urs von Balthasar nhìn lịch sử cứu độ như một “tấn kịch” giữa Thiên Chúa, con người và Đức Kitô. Từ lời Đức Giêsu “trả cho Xê-da…”, tác giả nhấn mạnh quân bình nghịch lý: Giáo Hội thuộc về Thiên Chúa nhưng hiện diện giữa trần gian, không rút lui cũng không hòa tan. Hình ảnh trời–đất soi sáng tương quan ấy: Thiên Chúa siêu việt nhưng ở gần và hành động qua trung gian. Vì vậy, động lực dấn thân phát xuất từ chương trình cứu độ, không từ tính toán quyền lực. Dấn thân hướng đến “tiến bộ đích thực” của nhân loại, chủ yếu ở chiều kích tinh thần vươn lên Chân–Thiện–Mỹ, được thực hiện bằng phân định và đời sống cầu nguyện. Abstract The article presents a solid theological foundation for the Church’s social engagement, drawing on Hans Urs von Balthasar’s view of salvation history as a “drama” involving God, the human person, and Christ. Starting from Jesus’ saying “render to Caesar…,” the author highlights a paradoxical balance: the Church belongs to God yet remains present within the world—neither withdrawing from it nor dissolving into it. The imagery of heaven and earth illuminates this relationship: God is transcendent, yet chooses to be near and to act through mediation. Therefore, the Church’s motivation for engagement arises from God’s saving plan rather than calculations of power. Such engagement aims at humanity’s “true progress,” centered primarily on the spiritual dimension that strives toward Truth–Goodness–Beauty, and is carried out through spiritual discernment and a life of prayer.
Dấn thân xã hội; “Tấn kịch” cứu độ; Giáo Hội và thế giới; Phân định thiêng liêng
Bản quyền (c) 2025 Lm. Fx. Nguyễn Hai Tính, S.J https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Khái niệm Công Bình trong Thần học Khái quát, Vấn nạn và Suy tư
Bài viết phác họa khái niệm công bình trong thần học trong bối cảnh Việt Nam. Ở bình diện luân lý, công bình giữa người với người được trình bày qua giao hoán, phân phối và xã hội, đặt trên nền phẩm giá con người và Giao Ước cụ thể. Ở bình diện Thánh Kinh–tín lý, “công bình của Thiên Chúa” vừa là tình yêu cứu độ vừa là sự công thẳng xét xử; vì thế lòng thương xót làm tròn đầy công bình. Từ vấn nạn về hình phạt và phán xét, tác giả đề nghị đọc lịch sử cứu độ bằng các phạm trù pháp lý như một “tấn kịch” đạt đỉnh nơi Thập Giá và Phục Sinh của Đức Kitô. Sau cùng, bài viết nêu một số bất cập công bình trong đời sống xã hội và mời gọi Giáo Hội dấn thân theo tinh thần Thập Giá. Abstract The article outlines the concept of justice in theology within the Vietnamese context. On the moral level, justice in human relationships is discussed in terms of commutative, distributive, and social justice, grounded in human dignity and the concrete reality of the Covenant. On the biblical–doctrinal level, “God’s justice” is both saving love and righteous judgment; therefore, mercy does not oppose justice but brings it to fulfillment. Addressing questions about punishment and judgment, the author proposes reading salvation history through legal categories as a “dramatic trial” that reaches its climax in Christ’s Cross and Resurrection. Finally, the article relates these theological insights to current shortcomings of justice in social life and calls the Church to work for justice in the spirit of the Cross.
Công bình; Luân lý Kitô giáo; Công bình của Thiên Chúa; Lòng thương xót; Thập Giá
Phác Thảo Hướng Đi cho một Bàn luận Thần học về Lòng Thương Xót
Trước nhận định của Hồng y Walter Kasper rằng thần học gần đây chưa chú trọng đúng mức đến lòng thương xót, bài viết phác thảo hướng đi cho một khảo luận thần học về đề tài này trong bối cảnh Việt Nam. Tác giả nhắc lại phương pháp kinh điển gồm hai thì: truy nguyên (auditus fidei) và suy tư phản tỉnh (intellectus fidei), đồng thời giới hạn khảo sát vào hai “nguồn” thiết thực là Thánh Kinh và kinh nghiệm nhân sinh, theo định hướng Dei Filius. Trọng tâm trước hết là xác định nội hàm “lòng thương xót” dựa trên toàn bộ Thánh Kinh để tránh lẫn với thương hại, đồng cảm, tha thứ hay tình yêu. Từ đó, bài viết gợi mở các hướng triển khai vai trò thần học và thực hành của lòng thương xót, nhấn mạnh tính “thời sự” trước đau thương, bạo lực và vô cảm, với mẫu mực nơi Thập giá Đức Kitô. Abstract In response to Cardinal Walter Kasper’s claim that recent theology has not given due weight to mercy, the article sketches directions for a theological inquiry into mercy in the Vietnamese context. It recalls the classical method with two phases—auditus fidei (identifying the data of faith) and intellectus fidei (reflective understanding)—and narrows the discussion to two practical loci theologici: Scripture and human experience, guided by Dei Filius. The first task is to clarify the meaning of “mercy” through the unified witness of the whole Bible, avoiding confusion with pity, empathy, forgiveness, or love. From there, the article proposes further lines for developing mercy’s theological and practical significance, stressing its contemporary urgency amid suffering, violence, and indifference, with the Cross of Christ as a decisive model.
Lòng thương xót; Phương pháp thần học; Thánh Kinh và kinh nghiệm nhân sinh; Tính thời sự và Thập Giá
Hướng Đến Một Thần Học Quân Bình Về Thập Giá
Bài viết hướng đến một thần học quân bình về Thập Giá, nhấn mạnh phương pháp đọc–hiểu hơn là triển khai toàn bộ nội dung. Trước các phê phán cho rằng Thập Giá nuôi dưỡng yếm thế hoặc bạo lực, tác giả kêu gọi tái khám phá ý nghĩa Thập Giá trong đối thoại với kinh nghiệm nhân sinh. Bài viết phác thảo năm nguyên tắc: (1) đặt nền trên Thánh Kinh và bối cảnh hiện tại; (2) diễn tả các phạm trù cứu độ “từ trên xuống” và “từ dưới lên” với vai trò trung gian của Đức Kitô; (3) hiểu Thập Giá trong tương quan vừa liên tục vừa “bất liên tục” với Nhập Thể, đời sống–sứ vụ và Phục Sinh; (4) lưu ý chiều kích Ba Ngôi; (5) phân định trách nhiệm của Thiên Chúa, Đức Giêsu và con người để tránh “đoản mạch” trong giải thích. Abstract The article aims to develop a balanced theology of the Cross, emphasizing a sound interpretive method rather than an exhaustive account of soteriological content. In response to modern critiques that the Cross fosters defeatism or even legitimizes violence, the author argues for rediscovering its meaning through dialogue with contemporary human experience. Five guiding principles are outlined: (1) grounding reflection in Scripture while remaining attentive to the present context; (2) articulating both “top-down” and “bottom-up” soteriological categories with Christ’s mediating role at the center; (3) interpreting the Cross within a relationship that is both continuous and “discontinuous” with the Incarnation, Jesus’ life and mission, and the Resurrection; (4) attending to the Trinitarian dimension of the Cross; and (5) clearly distinguishing the responsibilities of God, Jesus, and human beings to avoid a “short-circuit” in explanation.
Thần học Thập Giá; Phương pháp thần học; Cứu độ “từ trên xuống–từ dưới lên”; Chiều kích Ba Ngôi; “Đoản mạch” trong giải thích
Bài viết gợi ý đọc Thư Chung Hậu Đại Hội Dân Chúa 2010 theo thần học với luận đề: Đức Kitô là lý do hiện hữu và chuẩn mực soi sáng, điều chỉnh mọi chiều kích của Giáo Hội Việt Nam. Đức Kitô như “tấm gương” giúp Giáo Hội nhận ra căn tính và tránh lệch lạc do quy kỷ. Từ đó, Giáo Hội thực sự là Dân Thiên Chúa và Đền Thờ Thánh Thần khi quy chiếu về Đức Kitô, khi lắng nghe Lời Chúa trong phụng vụ và phân định các “thần khí”. Ở bình diện hiệp thông, Ngôi Con mạc khải hiệp thông Ba Ngôi và đòi hỏi thái độ nội tâm yêu thương làm nền cho cộng tác. Sau cùng, sứ vụ loan báo Tin Mừng phát xuất từ việc được sai đi như Đức Kitô; Tin Mừng trước hết là chính Người và Nước Trời. Abstract The article proposes a theological reading of the 2010 Post–People of God Congress Pastoral Letter, centered on the thesis that Christ is the Church’s very reason for existence and the norm that enlightens and corrects every dimension of the Vietnamese Church. Christ, as “the mirror,” enables the Church to recognize its identity and avoid distortions driven by self-interest. Accordingly, the Church truly lives as God’s People and the Temple of the Holy Spirit only by referring back to Christ—especially through listening to the Word in the liturgy and discerning the “spirits.” On the level of communion, the Son reveals Trinitarian communion and calls for an interior attitude of love as the basis for cooperation. Finally, evangelization flows from being sent as Christ was sent; the Gospel is first and foremost Christ himself and the Kingdom of God.
Đức Kitô; Chuẩn mực Giáo Hội; Mầu nhiệm–Hiệp thông–Loan báo Tin Mừng; Thư Chung HĐDC 2010; Phân định thần khí
Bản quyền (c) 2025 Lm. Fx. Nguyễn Hai Tính, S.J. https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Đức Tin Kitô Giáo - Các Chiều Kích và Đặc Tính Quy Kitô
Bài viết này về đức tin Kitô giáo trong tương quan với Đức Kitô, nền tảng và điểm quy chiếu của đức tin. Qua ba chiều kích “biết–cảm–sống”, tác giả cho thấy đức tin không chỉ là tri thức hay cảm xúc, nhưng là hành vi toàn diện: (1) tâm cảm phó thác “tin vào” Thiên Chúa; (2) lý trí đón nhận nội dung khách quan của Mặc Khải; (3) thực hành, nơi các quyết định cụ thể làm cho đức tin trưởng thành. Dựa trên loại suy “nhận quà”, đức tin là tương quan liên vị giữa Thiên Chúa và con người. Ở bình diện quy Kitô, mầu nhiệm Nhập Thể làm cho việc tin yêu trở nên khả dĩ; Đức Kitô quy định nội dung và cách diễn tả đức tin; và Thập Giá định hình lối sống chứng tá của môn đệ trong bối cảnh trần tục hóa. Abstract The article examines Christian faith in relation to Christ as its foundation and point of reference. Through three dimensions—“knowing–feeling–living”—the author argues that faith is not merely knowledge or emotion but a holistic act: (1) an affective trust that “believes in” God; (2) a rational reception of the objective content of Revelation; and (3) practical action, where concrete decisions allow faith to mature. Using the analogy of “receiving a gift,” faith is presented as an interpersonal relationship between God and the human person. In a Christ-centered perspective, the Incarnation makes believing and loving possible; Christ determines both the content of faith and how it is expressed; and the Cross shapes the disciple’s witness in a secularizing context.
Đức tin Kitô giáo; Biết–cảm–sống; Mặc Khải; Nhập Thể; Thập Giá
Lời chủ chăn ‘Họ chuyên cần với giáo huấn của các Tông đồ và sự hiệp thông, việc bẻ bánh…’ (Cv 2:42) Quý Cha và Quý Tu sĩ thân mến, Thánh sử Luca tường thuật sinh hoạt của cộng đoàn tiên khởi, cho thấy dân Thiên Chúa sống bằng nguồn sống duy nhất với hai phương diện: ‘Lời Chúa và Nhiệm tích’ (CvTđ 2:42). Phụng vụ đại lễ Cung hiến Thánh đường trong ‘Lời Nguyện Cung Hiến’ cầu nguyện: ‘Lạy Chúa là Đấng thánh hóa và cai quản Hội Thánh, chúng con phải hoan hỉ tung hô Danh Chúa, vì hôm nay các tín hữu cử hành nghi lễ trọng thể cung hiến ngôi nhà cầu nguyện này cho Chúa một cách vĩnh viễn, để nơi đây, họ thờ phượng Chúa cách sốt sắng, lắng nghe lời Chúa dạy bảo và được nuôi dưỡng bằng các nhiệm tích’. Xuyên suốt lịch sử loài người, Thiên Chúa ‘không mệt mỏi’ (chữ của ĐTC Phanxicô) đặt lòng thương vào nỗi khốn cùng thân phận người: Lòng thương đó là ‘Lời Chúa và Nhiệm Tích’. ‘Lời Chúa và Nhiệm Tích’ còn là hồng ân sự sống thần linh trong mỗi người, như nhựa cây nho thấm nhập nuôi sống các nhánh nho. Toàn thể dân Thiên Chúa sống bằng một nguồn sống gồm hai phương diện ấy: ‘Lời Chúa và Nhiệm Tích’. Không phải giáo sĩ hay tu sĩ có lương thực nào khác hơn và cũng không phải một tín hữu thầm lặng mà thiếu điều gì. Một Lời chủ chăn tháng 9 đã đề cập phương diện ‘Lời Chúa’. Lời Chúa nằm ở trung tâm đức Tin của Kitô hữu: Lời được ghi lại (Verbum scriptum), Lời nhập thể (Verbum incarnatum), Lời được rao truyền (Verbum praedicatum). Lời chủ chăn tháng 10 hôm nay đề cập phương diện ‘Nhiệm tích (Bí tích)’. ‘Ngày lễ Ngũ Tuần, nhờ việc tuôn ban Chúa Thánh Thần, Hội Thánh được biểu lộ cho trần gian. Hồng ân của Thần Khí khai mở một thời đại mới trong ‘việc phân phát các mầu nhiệm’. Đức Kitô, nhờ phụng vụ… từ nay sống và hành động trong và với Hội Thánh Người một cách mới… Người hành động qua các nhiệm tích’… hoa trái của mầu nhiệm Vượt Qua của Người’. (x. GLHTCG 1076) Hai Từ ngữ ‘Nhiệm tích’ mang ý nghĩa chữ Latinh ‘Mysterium’ hay ‘Sacramentum’ (Ep 5:32). Từ ‘Nhiệm tích’ hiếm gặp trong Cựu Ước, chỉ dùng 15 lần, trong văn chương khải huyền và khôn ngoan, diễn tả mạc khải bởi Thiên Chúa… nhưng thường gặp trong Tân Ước. Các Tông đồ được đặc tuyển tiếp nhận mạc khải trong Đức Giêsu Kitô ‘mầu nhiệm’ của Thiên Chúa cho thế giới. Phaolô đặt ‘mầu nhiệm Đức Kitô’ làm một với ‘mầu nhiệm Thiên Chúa’ (Col 2:2; Ep 4:3), với ‘mầu nhiệm Hội Thánh’ là cộng đoàn hiệp làm một với Đức Kitô và với cả ‘mầu nhiệm qui tụ muôn dân thời cánh chung’, là ơn hòa giải Dothái, dân ngoại… trong Đức Kitô. ‘Mầu nhiệm đã giữ kín từ muôn thuở’ ‘là Đức Kitô’, được ủy thác cho các Tông đồ công bố (x. Col 1:26.27). Thánh Phaolô gọi đó là sứ mạng ‘thông báo mầu nhiệm Tin Mừng’ (Ep 6:19). ‘Mầu nhiệm - Nhiệm tích’ là ân sủng của Thiên Chúa, thiết yếu liên hệ với Đức Kitô và Thân Mình Người là Hội Thánh. Từ ban đầu Hội Thánh đã cử hành các nhiệm tích quy chiếu vào các hành vi và Lời của Chúa. Thánh Gioan Kim Khẩu và Thánh Augustinô còn nhận thức ‘nước và máu’ trào ra từ cạnh sườn Đức Kitô ‘ngủ’ trên Thập giá là nguồn nhiệm tích Thánh Tẩy, Thánh Thể và Hội Thánh. ‘Các nhiệm tích của luật mới được thiết lập bởi Đức Kitô. Có bảy nhiệm tích: Rửa Tội, Thêm Sức, Thánh Thể, Thống Hối, Xức Dầu Bệnh Nhân, Truyền Chức Thánh và Hôn Phối. Bảy nhiệm tích này liên quan đến tất cả các giai đoạn và thời điểm quan trọng trong đời sống Kitô hữu: chúng làm cho đời sống đức tin của các Kitô hữu được sinh ra và lớn lên, được chữa lành và được trao sứ vụ. Về điều này, có một sự tương tự nào đó giữa những giai đoạn của đời sống tự nhiên và những giai đoạn của đời sống thiêng liêng’ (GLHTCG 1210). Sự kế nhiệm Tông đồ biểu thị và bảo đảm sự hiệp thông trong đức Tin, sự duy nhất giữa sự đa dạng chính truyền về các nhiệm tích do các Tông đồ đã nhận từ Chúa và truyền lại. ‘Các nhiệm tích hợp thành một cấu trúc trong đó mỗi nhiệm tích đặc thù có một vị trí sinh động. Trong cấu trúc này, nhiệm tích Thánh Thể giữ một địa vị độc đáo vì là ‘nhiệm tích của các nhiệm tích’: ‘Tất cả các nhiệm tích khác đều quy hướng về nhiệm tích Thánh Thể như về cùng đích’ (GLHTCG 1211). Ba Thánh Công đồng Vaticanô dạy: ‘Phép Thánh Thể Chí Thánh chứa đựng toàn bộ của cải thiêng liêng của Hội Thánh, đó là chính Đức Kitô, Chiên Vượt Qua của chúng ta’ (Presbyterorum Ordinis n. 5). Từ ngữ ‘eucharistie’ trong Tin Mừng Luca và Phaolô chỉ về ‘Bữa ăn của Chúa’, ‘cử chỉ bẻ bánh’, trong Tông đồ Công vụ ‘Bữa ăn sau hết’, khi ‘giờ đã đến’, là đêm Chúa Giêsu bị nộp’. Từ ngữ ‘eucharistie’, trong tương quan thường nhật, vốn nghĩa là sự tri ân, lòng biết ơn. Trước nhan Thiên Chúa, lòng biết ơn của người đã lãnh nhận những ân huệ, được diễn tả thành lời nguyện cầu: ‘Cảm tạ Cha, Đấng đã làm cho anh em có thể dự phần cơ nghiệp dành cho các thánh trong sự sáng’ (Col 1:12). Như thế, lòng biết ơn bao hàm ký ức gợi nhớ quá khứ của ‘một trời những kỳ công’ Chúa đã thực hiện: ‘Chúng con đội ơn Người, lạy Chúa, Thiên Chúa toàn năng, Đấng đang có và đã có, vì Người đã cầm lấy quyền năng cao cả’ (Kh 11:17). Thánh Phaolô đã dùng ý nghĩa này khi đề cập ‘bữa tối của Chúa’ (1Co 11:20) trong cộng đoàn Hội Thánh ban đầu. Bốn Hai nguồn nền tảng Chúa Giêsu thiết lập Nhiệm tích Thánh Thể Thánh sử Mc, Mt, Lc và Phaolô gợi lên một truyền thống sống động Phụng vụ qua những bản văn thiết lập bữa tiệc Thánh Thể. Chúa Giêsu ban chính Thân Mình và Máu giao ước của Người để thông ban sự sống. Tính chất truyền thống phụng vụ còn được diễn tả bằng ‘nhớ về một tương lai’ của sự hiệp thông làm cho sống. Truyền thống phụng vụ này dựa trên ba trục: Chúa Giêsu và Thiên Chúa, Chúa Giêsu với các Tông đồ, từ hiện tại hướng về tương lai. Nguồn nền tảng thứ hai dựa trên Tông đồ Gioan, mang tính chất một di chúc, một diễn ngôn tạ từ. Gioan gợi lại ký ức điều Chúa Giêsu đã thực hiện là hiến mạng cho nhiều người. Trình thuật của Gioan đoạn 6 đã cho thấy sự kiện một cộng đoàn cử hành phụng vụ. Tường thuật thời khắc giã biệt, Gioan đã thay thế sự việc Chúa rửa chân cho các Tông đồ và lời truyền thiết lập nhiệm tích Thánh Thể bằng dạt dào tâm tư bộc bạch tự đáy lòng Chúa như một di chúc long trọng. Năm Ba lý hữu của Nhiệm tích Thánh Thể: Nhiệm tích lương thực: Trong mạc khải Kinh Thánh, lương thực và bữa ăn diễn tả sự thông hiệp với Thiên Chúa. Dân xưa trong trên sa mạc, giữa nắng cháy cát bỏng, được Chúa dưỡng nuôi bằng manna… Kỳ công thời xuất hành, hướng đến lương thực đích thật xuất từ miệng Thiên Chúa, là ‘Lời-Giêsu’, ‘Verbum caro factum est’, ‘Bánh hằng sống bởi trời xuống, chính là Ta! Ai ăn bánh này thì sẽ được sống đời đời. Và bánh Ta sẽ ban ấy là thịt mình Ta’ (Ga 6:51). Tại phòng tiệc ly, Chúa Giêsu làm sống dậy kinh nghiệm dân xưa sống trong sự quan phòng của Thiên Chúa và thiết lập niềm hy vọng tương lai về lương thực của hành trình cánh chung, trên tấm bánh và chén rượu nho, Chúa không giải thích nhưng truyền biến đổi: ‘Này là Mình Thầy’, ‘Này là chén Máu Thầy’. Nhiệm tích hy tế: ‘Này là Mình Thầy, bị nộp vì các con’, ‘Này là chén Máu Thầy đổ ra cho các con và nhiều người được tha tội’. Thân Mình và chén Máu tách rời trên bàn biểu thị dòng máu trào tràn đổ ra từ các dấu đanh và cạnh sườn Chúa. Giêsu là con chiên Vượt Qua chịu sát tế là thực tại Giao Ước mới hoàn thành Giao Ước xưa ký kết trên núi Sinai (Xh 24:5-8). Giêsu là người Tôi tớ đau khổ trung tín Isaia đã tiên báo: ‘hiến mạng’, ‘mang vào thân tội lỗi ‘muôn người’, ‘giá chuộc và ‘ánh sáng muôn dân’ (x. Is 42-53). Nhiệm tích cánh chung: Cánh chung là thời của sự sống đích thực và sự sống không bao giờ chấm dứt. Bữa ăn của Chúa mang lý hữu thâm sâu chuẩn bị bữa tiệc cánh chung khi mà Chúa Giêsu gặp lại anh em của Người sau khổ hình thập giá. Chúa Giêsu tự hiến làm nên cái chết cứu chuộc, mở ra cuộc phục sinh hướng về cõi phúc cánh chung nơi nhà Cha. Lễ Vượt Qua đã được thực hiện mỹ mãn, và ‘rượu mới’ Chúa chung vui cùng các Tông đồ trong Nước Thiên Chúa. Thượng tế cao cả của cả vũ trụ ngự bên hữu Chúa Cha (Dt 8:1), hằng sống và chuyển cầu cho chúng ta (Dt 7:2). Anh chị em thân mến, Phụng vụ thánh tôi cử hành còn chất thánh thiêng? Phụng vụ thánh tôi cử hành có giúp các tín hữu gặp được Chúa Phục Sinh? ‘Tôi có còn ngỡ ngàng thán phục’ trước mầu nhiệm Vượt Qua? Tôi nghĩ sao trước nỗi niềm: ‘Desiderio Desideravi…’ ‘Thầy rất mong ăn lễ Vượt Qua này với các con trước khi Thầy chịu khổ hình’ (Lc 22:15). Phong cách sống Phụng vụ thánh là thước đo phẩm hạnh một linh mục, một tu sĩ… † Gioan Đỗ Văn Ngân Giám mục Giáo phận Xuân Lộc --------------------------------------------- Shepherd’s Letter “They devoted themselves to the teaching of the apostles and to fellowship, to the breaking of bread…” (Acts 2:42) Dear Fathers and Religious, The evangelist Luke narrates the life of the early Christian community, showing that the People of God lived by one single source of life expressed in two dimensions: “the Word of God and the Sacraments” (Acts 2:42). In the liturgy of the Dedication of a Church, the Prayer of Dedication proclaims: “Lord, you are the source of holiness and the ruler of your Church. With joy we honor your holy Name, for today your faithful dedicate this house of prayer to you for all time, where they will worship you in spirit, listen to your Word, and be nourished by the Sacraments.” Throughout human history, God has “never grown weary” (to use the words of Pope Francis) of pouring His mercy upon the fragile condition of humankind. This mercy is “the Word and the Sacraments.” The Word and the Sacraments are divine gifts of life within each person, like the sap of the vine flowing to nourish its branches. The entire People of God live by this one source of life in two dimensions: Word and Sacrament. Neither clergy nor religious have any other nourishment, nor is the silent faithful deprived of anything. I. The Word and the Sacraments The Shepherd’s Letter for September reflected on the Word of God. The Word stands at the very center of Christian faith: the Written Word (Verbum scriptum), the Incarnate Word (Verbum incarnatum), and the Proclaimed Word (Verbum praedicatum). The Shepherd’s Letter for October now turns to the other dimension: the Sacraments. “On the day of Pentecost, by the outpouring of the Holy Spirit, the Church was manifested to the world. The gift of the Spirit inaugurated a new age in the ‘dispensing of the mysteries.’ Through the liturgy, Christ now lives and acts in and with His Church in a new way… He acts through the Sacraments, fruits of His Paschal Mystery.” (Catechism of the Catholic Church [CCC] 1076) II. The Meaning of “Sacrament” The term “Sacrament” comes from the Latin Mysterium or Sacramentum (Eph 5:32). In the Old Testament, the word appears only rarely (about 15 times, in apocalyptic and wisdom literature), referring to divine revelation, but it is more frequent in the New Testament. The Apostles were chosen to receive the revelation of God’s “mystery” in Jesus Christ for the world. Paul identifies “the mystery of Christ” with “the mystery of God” (Col 2:2; Eph 4:3), with “the mystery of the Church”—the community united with Christ—and with “the mystery of the gathering of all peoples at the end of time,” the reconciliation of Jews and Gentiles in Christ. The “mystery kept hidden for ages” is “Christ,” entrusted to the Apostles to proclaim (Col 1:26–27). St. Paul calls this the mission of “making known the mystery of the Gospel” (Eph 6:19). The “mystery-sacrament” is God’s grace essentially bound to Christ and His Body, the Church. From the beginning, the Church celebrated the sacraments as rooted in the words and actions of the Lord. St. John Chrysostom and St. Augustine saw in the “water and blood” flowing from Christ’s pierced side as He “slept” on the Cross the source of Baptism, the Eucharist, and the Church itself. “The sacraments of the New Covenant were instituted by Christ. There are seven: Baptism, Confirmation, Eucharist, Penance, Anointing of the Sick, Holy Orders, and Matrimony. These seven sacraments touch all the stages and important moments of Christian life: they give birth and growth, healing and mission to the life of faith. There is thus an analogy with the stages of natural life and the stages of spiritual life.” (CCC 1210) Apostolic succession signifies and guarantees communion in faith, unity amid diversity, and the faithful transmission of the sacraments handed down by the Apostles. “The sacraments form an organic whole in which each sacrament has its vital place. In this structure, the Eucharist occupies a unique position as the ‘sacrament of sacraments’: all the other sacraments are ordered to it as to their end.” (CCC 1211) III. The Eucharist The Second Vatican Council teaches: “The Most Holy Eucharist contains the Church’s entire spiritual wealth: Christ Himself, our Passover.” (Presbyterorum Ordinis 5) The term eucharistia in Luke and Paul refers to “the Lord’s Supper,” the “breaking of bread.” In Acts, it is tied to “the Last Supper,” when “the hour came, the night Jesus was betrayed.” In ordinary usage, eucharistia means thanksgiving or gratitude. Before God, human gratitude for His blessings is expressed in prayer: “Give thanks to the Father, who has enabled you to share in the inheritance of the saints in light”(Col 1:12). Gratitude recalls the memory of “the marvelous works” of God: “We give thanks to you, Lord God Almighty, who are and who were, for you have taken your great power and begun to reign” (Rev 11:17). Paul uses this sense when he speaks of “the Lord’s Supper” (1 Cor 11:20) in the early Church. IV. Two Foundational Sources of the Eucharist The Synoptic Gospels and Paul preserve the living liturgical tradition through the texts of the institution of the Eucharist. Jesus gives His very Body and the Blood of His covenant to impart life. The liturgical tradition also points to a “memory of the future”—a communion that gives life. This tradition has three poles: Jesus with God, Jesus with the Apostles, and the present oriented toward the future. The second foundation is found in John’s Gospel, which has the character of a farewell testament. John recalls Jesus’ total self-gift for the many. Chapter 6 portrays the liturgical life of a community, while at the Last Supper John replaces the words of institution with Jesus’ washing of the disciples’ feet and His heartfelt farewell discourse, as a solemn testament. V. Three Dimensions of the Eucharist The Eucharist as Nourishment: In biblical revelation, food and meals signify communion with God. In the desert, under blazing heat and shifting sands, the Israelites were nourished by manna—prefiguring the true food from God’s Word, “Jesus the Word made flesh, the Bread of Life who came down from heaven” (Jn 6:51). In the Upper Room, Jesus relived this experience, instituting the hope of future nourishment for the eschatological journey. Over bread and wine, He did not explain but transformed them: “This is my Body… This is my Blood.” The Eucharist as Sacrifice: “This is my Body, given for you… This is the cup of my Blood, poured out for you and for many for the forgiveness of sins.” The Body and Blood, separated on the altar, signify the blood flowing from His wounds and pierced side. Jesus is the Paschal Lamb sacrificed, fulfilling the covenant sealed at Sinai (Ex 24:5–8). He is the Suffering Servant foretold by Isaiah, who “offers His life,” “bears the sins of many,” becomes “ransom” and “light to the nations” (Is 42–53). The Eucharist as Eschatological Banquet: The end time is the age of true and everlasting life. The Lord’s Supper anticipates the final banquet when Jesus will meet His disciples again after the Cross. His redemptive death opens the way to resurrection and eternal communion in the Father’s house. The Paschal mystery is fulfilled, and the “new wine” will be shared in the Kingdom of God. Christ, the High Priest of the universe, sits at the right hand of the Father (Heb 8:1), living forever to intercede for us (Heb 7:25). Reflection Dear brothers and sisters, Is the liturgy I celebrate still filled with holiness? Does it help the faithful encounter the Risen Lord? Do I still feel awe and wonder before the Paschal Mystery? What do I think of Jesus’ longing: “I have eagerly desired to eat this Passover with you before I suffer” (Lk 22:15)? The way we live the sacred liturgy is the measure of the integrity of a priest or religious. † John Đỗ Văn Ngân Bishop of Xuân Lộc Diocese
Bản quyền (c) 2025 Gm. Gioan Đỗ Văn Ngân https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
LỜI VÀO ĐẤT là tựa đề của tập san của Học Viện Công Giáo Việt Nam. Cái tên muốn nói lên ý nghĩa là Tin Mừng của Thiên Chúa đã được gieo vào quê hương Việt Nam từ gần 500 năm nay và Tin Mừng đó đã thấm nhuần, triển nở, và khơi lên một sức sống mới cho đất nước Việt Nam. Với ý nghĩa trên đây, Tập san “Lời vào Đất” không chỉ nhắm đến việc hội nhập văn hóa như đang được chú ý hiện nay, nhưng còn muốn cho thấy hạt giống đức tin Kitô giáo đã từ từ lớn lên trong môi trường mới, qua công việc rao giảng Tin Mừng rất đa dạng, đã tạo nên sự phong phú của đời sống các tín hữu, và theo dòng lịch sử đã góp phần vào nhịp sống của xã hội và kho tàng văn hóa Việt Nam. Tập san mở đầu với lá thư Lời Chúa và Nhiệm tích của Đức Cha Gioan Đỗ Văn Ngân gửi các linh mục và tu sĩ của giáo phận Xuân Lộc trong phần “Lời Chủ Chăn” tháng 10/2023, được trích lại ở đây vì ‎ý nghĩa tân phúc âm hóa. Theo dòng lịch sử, các Kitô hữu Việt Nam đã lắng nghe lời Chúa dạy bảo và được nuôi dưỡng bằng các nhiệm tích. Nói cách khác, Lời của Thiên Chúa đã được sống trong kinh nghiệm đức tin của người tín hữu Việt Nam. Cha Giuse Cao Gia An, SJ, đã xác định cho chúng ta những khái niệm Lời và Đất trong văn hóa Kinh Thánh Cựu Ước với bài viết Lời vào Đất. Theo sau đó, cha Phaolô Ngô Đình Sĩ đọc lại hai trình thuật sáng thế bổ sung cho nhau như tiên trưng loan báo cho ý định của Thiên Chúa và trải nghiệm của đôi tay Ngài trong công trình tạo dựng, đi đôi với sự cứu độ, với bài Lời và Bàn tay Thiên Chúa. Cha Fx. Nguyễn Tiến Dưng, AA, đã viết Tương quan giữa Đức tin và các nền văn hóa, tổng hợp cái nhìn của công đồng Vaticanô II và các bản văn hậu Công đồng liên quan tới các nền văn hóa và các tôn giáo khác, nhằm giúp người tín hữu chọn một hướng đi phù hợp với lời chỉ dạy của Mẹ Giáo Hội. Cha Joseph Tân Nguyễn, OFM suy tư triết học về văn hóa và tôn giáo qua đề tài Tương quan giữa Văn hóa và Tôn giáo. Cùng một vấn đề, Gs. Nguyễn Nghị đã có một cái nhìn lịch sử cụ thể qua bài viết Hội nhập văn hóa Kitô giáo ở Việt Nam, kết thúc với mong ước cùng xây dựng và tiến tới một văn hóa mới luôn còn ở phía trước. Cha Giuse Nguyễn Trọng Viễn, OP, một giáo sư triết học đã nêu lên một cái nhìn mới cho Giáo hội Việt Nam trong quá trình hội nhập khi viết Thách đố của Giáo hội Việt Nam, nhìn từ góc độ Văn hóa. Chuỗi bài viết tiếp theo mang âm hưởng của văn hóa đương đại: đây là những bài thuyết trình trong hội thảo AI (Artificial Intelligence): Cơ hội và Thách đố đối với Kitô hữu Việt Nam hôm nay do Học Viện Công Giáo Việt Nam và Đại Học Công Giáo miền Tây nước Pháp (UCO) đồng tổ chức vào hai ngày 01-02/03/2024 tại Học Viện Công Giáo Việt Nam. Để chia sẻ vấn đề này của thời đại chúng ta, Tập san “Lời vào Đất” in lại tất cả các bài thuyết tình với sự đồng ý của các giáo sư, gồm Gs. Dominique Vermersch, Gs. Thomas Hoàng Anh Ngọc, Gs. Linh mục Olivier Bonnewijn, Gs. Linh mục Jean-Baptiste Edart, Gs. Linh mục J.B. Lê Đình Phương và Gs Linh mục Giuse Đỗ Mạnh Thịnh. Các bài thuyết trình tiếng Pháp được in nguyên văn cùng với bản dịch của Gs. Linh mục Phaolô Ngô Đình Sĩ. Bên cạnh đó, như trong mọi hội thảo, chúng ta có một cái nhìn đúc kết qua bài tổng hợp của Gs. Linh mục Phaolô Ngô Đình Sĩ và Thư k‎ý của Ban nghiên cứu Học Viện Công Giáo Việt Nam. Cuối cùng, Tập san có phần điểm sách do Terexa Minh Anh phụ trách. Tôi vui mừng và hân hạnh giới thiệu với mọi người, đặc biệt các giáo sư, giảng viên và sinh viên của Học Viện Công Giáo số đầu tiên của tập san “Lời Vào Đất” của Học Viện Công Giáo Việt Nam, chịu trách nhiệm bởi Ban Nghiên Cứu của Học Viện bao gồm các thành viên Linh mục Phaolô Ngô Đình Sĩ (Trưởng ban), Linh mục F.X. Nguyễn Tiến Dưng, AA, Linh mục F.X. Nguyễn Hai Tính, SJ, Linh mục Giuse Đỗ Mạnh Thịnh, GP. Xuân Lộc, Nữ tu Maria Nguyễn Thị Ngọc Dung, ACI, và Sinh viên Terexa Hoàng Nguyễn Minh Anh, HVCG (Thư ký). Cầu mong số đầu tiên của tập san LỜI VÀO ĐẤT khơi lên niềm hứng khởi trong môi trường Học Viện Công Giáo, khích lệ mọi người cùng suy tư để mở ra cho Học Viện những bước đi với nhiều hứa hẹn. Gm. Giuse Đinh Đức Đạo Viện Trưởng HVCGVN ------------------------------------------------------ Preface WORD INTO THE LAND is the title of the journal of the Catholic Institute of Vietnam. The name expresses the meaning that the Gospel of God has been sown into the land of Vietnam for nearly 500 years, and that Gospel has permeated, blossomed, and stirred up a new vitality for the country. With this meaning, the journal Word into the Land does not merely aim at cultural integration, as is often emphasized today, but also seeks to show how the seed of the Christian faith has gradually grown in a new environment. Through diverse works of evangelization, it has enriched the life of believers and, throughout history, has contributed to the rhythm of society and the cultural heritage of Vietnam. The journal begins with the pastoral letter The Word and the Sacraments of Bishop John Đỗ Văn Ngân addressed to the priests and religious of the Diocese of Xuân Lộc in the “Shepherd’s Word” section of October 2023, reprinted here because of its meaning for the New Evangelization. Throughout history, Vietnamese Christians have listened to God’s Word and been nourished by the sacraments. In other words, the Word of God has been lived out in the faith experience of Vietnamese believers. Fr. Joseph Cao Gia An, SJ, clarifies for us the concepts of Word and Land in the Old Testament biblical culture in his article Word into the Land. Following this, Fr. Paul Ngô Đình Sĩ revisits the two complementary creation accounts as prefigurations announcing God’s intention and the experience of His hands in the work of creation, which goes hand in hand with salvation, in his article The Word and the Hands of God. Fr. Fx. Nguyễn Tiến Dưng, AA, in The Relationship between Faith and Cultures, synthesizes the perspectives of Vatican II and post-conciliar texts concerning cultures and other religions, to help the faithful choose a path aligned with the guidance of Mother Church. Fr. Joseph Tân Nguyễn, OFM, offers a philosophical reflection on culture and religion in The Relationship between Culture and Religion. On the same issue, Prof. Nguyễn Nghị provides a concrete historical perspective in The Inculturation of Christianity in Vietnam, concluding with the hope of building and advancing toward a new culture that always lies ahead. Fr. Joseph Nguyễn Trọng Viễn, OP, a professor of philosophy, presents a new vision for the Vietnamese Church in the process of inculturation in his article The Challenges of the Church in Vietnam from a Cultural Perspective. The following series of articles resonates with contemporary culture: these are presentations from the symposium Artificial Intelligence (AI): Opportunities and Challenges for Vietnamese Christians Today, co-organized by the Catholic Institute of Vietnam and the Catholic University of the West, France (UCO), held on March 1–2, 2024, at the Catholic Institute of Vietnam. To share this pressing issue of our age, the journal Word into the Land republishes all the conference papers with the authors’ consent, including contributions from Prof. Dominique Vermersch, Prof. Thomas Hoàng Anh Ngọc, Prof. Fr. Olivier Bonnewijn, Prof. Fr. Jean-Baptiste Edart, Prof. Fr. J.B. Lê Đình Phương, and Prof. Fr. Joseph Đỗ Mạnh Thịnh. The French presentations are printed in full with translations by Prof. Fr. Paul Ngô Đình Sĩ. In addition, as in every conference, there is a concluding synthesis written by Prof. Fr. Paul Ngô Đình Sĩ and the secretary of the Research Committee of the Catholic Institute of Vietnam. Finally, the journal includes a book review section curated by Terexa Minh Anh. I am delighted and honored to present to all, especially the professors, lecturers, and students of the Catholic Institute, the first issue of the journal Word into the Land of the Catholic Institute of Vietnam, produced under the responsibility of the Research Committee, which includes: Fr. Paul Ngô Đình Sĩ (Chair), Fr. Fx. Nguyễn Tiến Dưng, AA, Fr. Fx. Nguyễn Hai Tính, SJ, Fr. Joseph Đỗ Mạnh Thịnh (Xuân Lộc Diocese), Sr. Maria Nguyễn Thị Ngọc Dung, ACI, and student Terexa Hoàng Nguyễn Minh Anh (Secretary). May the first issue of WORD INTO THE LAND inspire enthusiasm within the Catholic Institute, encouraging everyone to reflect together and to open promising new paths for the Institute. Bishop Joseph Đinh Đức Đạo President, Catholic Institute of Vietnam
Bản quyền (c) 2025 Gm. Giuse Đinh Đức Đạo https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Tổng hợp Hội Thảo AI: Cơ Hội Và Thách Đố Đối Với Kitô Hữu Việt Nam Hôm Nay
Ngày nay, trí tuệ nhân tạo (AI) trở thành chủ đề quen thuộc và được nói đến trên mọi diễn đàn. Tuy nhiên, khi suy ngẫm sâu sắc hơn, chúng ta nhận ra những vấn đề cũng như cơ hội mà AI mang đến cho con người nói chung và đặc biệt là cho người Kitô hữu. Tại sao lại đặc biệt là người Kitô hữu? Là những người theo Đức Kitô, chúng ta loan báo Tin Mừng bằng lời nói, đời sống chứng tá, dưới sự hướng dẫn của Thánh Thần. Trước thời đại AI, cách thức chúng ta sống và loan báo đức tin đã được định hình bởi những phương thức truyền thống như giáo lý, kinh nguyện, và các hoạt động cộng đồng. Tuy nhiên, trong thời đại này, AI đang tạo ra một bối cảnh mới, với nhiều công cụ mới, những phương thức tiếp cận mới đầy thách thức và hứa hẹn cho công việc loan báo Tin Mừng của chúng ta. Hơn nữa, sự phát triển không ngừng của công nghệ này đã khiến chúng ta, đặc biệt là những Kitô hữu, những sinh viên và các giáo sư thần học, phải đối mặt với những câu hỏi về vị trí thích đáng của AI trong từng lĩnh vực, đặc biệt trong những vấn đề thuộc phạm trù đức tin và luân lý. Abstract Today, Artificial Intelligence (AI) has become a familiar topic, widely discussed on every platform. However, upon deeper reflection, we recognize not only the opportunities but also the challenges that AI presents to humanity in general, and particularly to Christians. Why especially Christians? As followers of Christ, we proclaim the Gospel through words and the witness of our lives, under the guidance of the Holy Spirit. Until the age of AI, our way of living and sharing the faith was shaped by traditional means such as catechesis, prayer, and community activities. Yet in this era, AI is creating a new context, with new tools and approaches that bring both challenges and promises for our mission of evangelization. Moreover, the continuous development of this technology compels us—especially Christians, students, and professors of theology—to confront questions about the proper place of AI in every field, particularly in matters of faith and morality. In response to these concerns, the Catholic Institute of Vietnam and the Catholic University of the West in France (Université Catholique de l’Ouest – UCO) co-organized the symposium AI: Opportunities and Challenges for Vietnamese Christians Today on March 1–2, 2024. The event featured presentations addressing fundamental questions such as: Do machines have souls? What are the ethical boundaries in our use of AI? How can we reconcile the power of algorithms with the sovereignty of a loving God? More broadly, what opportunities and challenges does AI bring to the Christian life today?
Bản quyền (c) 2025 Linh mục Phaolô Ngô Đình Sĩ, Terexa Hoàng Nguyễn Minh Anh https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Trí Tuệ Nhân Tạo (AI) Và Đời Sống Kitô Hữu: Suy Tư Về Một Lối Tiếp Cận AI Trong Viễn Quan Đạo Đức Và Tâm Linh Kitô Giáo
Bài viết này suy tư về trí tuệ nhân tạo (AI) trong viễn quan đạo đức và tâm linh Kitô giáo, đặt ra những cơ hội và thách đố mà AI mang lại cho con người và Giáo hội. Tác giả trước hết tóm lược những nghi ngại liên quan đến phẩm giá con người, quyền tự do, công bằng xã hội và môi trường sinh thái trong bối cảnh phát triển AI. Tiếp đó, bài viết đọc lại giáo huấn Công giáo về mối tương quan giữa đức tin và khoa học, đặc biệt là những định hướng của Đức Thánh Cha Phanxicô về phát triển AI trong sự tôn trọng phẩm giá con người, đối thoại giữa khoa học và tôn giáo, cũng như trách nhiệm và công ích. Cuối cùng, bài viết gợi ra một lối tiếp cận AI cho Kitô hữu hôm nay: ý thức về phẩm giá độc nhất của con người, huấn luyện lương tâm, và sống tự do đích thực theo Tin Mừng, để biến AI thành công cụ phục vụ phát triển toàn diện và hiệp thông nhân loại. Abstract This paper reflects on artificial intelligence (AI) within the perspective of Christian ethics and spirituality, addressing both the opportunities and challenges AI poses for humanity and the Church. The author first outlines concerns related to human dignity, freedom, social justice, and ecological sustainability in the age of AI. He then revisits Catholic teaching on the relationship between faith and science, with particular attention to Pope Francis’ guidelines on developing AI with respect for human dignity, fostering dialogue between science and religion, and ensuring responsibility and the common good. Finally, the article proposes an approach to AI for today’s Christians: cultivating awareness of the unique dignity of the human person, forming conscience, and living authentic freedom in light of the Gospel. This perspective emphasizes that AI must remain a tool at the service of integral human development and universal communion, rather than a threat to human identity and values.
Trí tuệ nhân tạo; Đức tin Kitô giáo; Phẩm giá con người; Đạo đức; Tự do
Bản quyền (c) 2025 Lm. Giuse Đỗ Mạnh Thịnh https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
AI: Rượu Mới Bầu Da Cũ - Thách Đố Và Cơ Hội Từ Quan Điểm LuânLý Công Giáo
Bài viết khảo sát Trí Tuệ Nhân Tạo (AI) từ quan điểm luân lý Công giáo, cho thấy những thách đố và cơ hội mà AI có thể tạo ra. Trình bày AI như một công cụ rất thông minh và hiệu quả, đồng thời cảnh báo rủi ro cũng như trách nhiệm của người tạo ra và sử dụng AI. Bài viết nhấn mạnh trách nhiệm luân lý của con người đối với AI – tốt hay xấu là do con người, chứ không phải tại AI, và nhấn mạnh rằng chính con người, chứ không phải AI, mới là mục tiêu của sự phát triển. AI được tạo ra vì con người, chứ không phải ngược lại. Cuối cùng, là lời kêu gọi mỗi người canh tân chính mình, đổi mới tư duy và tìm kiếm những cách tiếp cận mới, phù hợp với giáo lý Công giáo, để đối mặt với những thách đố và cơ hội mà AI đem lại cho cả xã hội và Giáo hội hôm nay. Abstract This article examines Artificial Intelligence (AI) from the perspective of Catholic moral theology, highlighting both the challenges and opportunities it presents. AI is presented as a highly intelligent and efficient tool, while also raising concerns about risks and the responsibility of its creators and users. The article emphasizes human moral responsibility toward AI—whether it is used for good or ill depends on human choices, not on AI itself—and stresses that it is the human person, not AI, who remains the ultimate goal of development. AI is created for humanity, not the other way around. Finally, the article issues a call for personal renewal, a transformation of mindset, and the pursuit of new approaches consistent with Catholic teaching in order to confront the challenges and embrace the opportunities that AI brings to both society and the Church today.
Trí tuệ nhân tạo; Luân lý Công giáo; Phẩm giá con người; Công ích; Tin Mừng
Bản quyền (c) 2025 Lm. JB. Lê Đình Phương, C.Ss.R. https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Thách đố của Giáo hội Việt Nam, nhìn từ góc độ Văn hóa
Bài viết này phân tích mối liên hệ giữa văn hóa và đức tin, đồng thời chỉ ra những thách đố mà Giáo hội Việt Nam đang đối diện. Tác giả nhấn mạnh văn hóa là môi trường thiết yếu để đức tin bén rễ và sinh hoa trái, đồng thời Kitô giáo vừa thanh luyện vừa kiện toàn các giá trị văn hóa nhân loại. Bài viết làm rõ các chiều kích nền tảng của văn hóa Kitô giáo như tính ngôi vị, tính lịch sử, tính bí tích và tính toàn diện, cho thấy chúng gắn liền với mầu nhiệm Nhập Thể và cứu độ. Trong bối cảnh Việt Nam, Giáo hội phải đối diện với nhiều thách đố: sự phân mảnh văn hóa hiện đại, ảnh hưởng của kinh tế thị trường, chủ nghĩa tương đối và khủng hoảng lương tâm. Kết luận nhấn mạnh nhu cầu đào luyện văn hóa đức tin sâu xa hơn, để Giáo hội có thể trở thành men sống cho xã hội Việt Nam hôm nay. Abstract This article examines the interplay between culture and faith, highlighting the challenges currently faced by the Church in Vietnam. The author emphasizes that culture is the necessary environment for faith to take root and bear fruit, while Christianity purifies and perfects human cultural values. The study outlines the fundamental dimensions of Christian culture—personalism, historicity, sacramentality, and integrality—showing their intrinsic link to the mysteries of the Incarnation and salvation. In the Vietnamese context, the Church encounters multiple challenges: the fragmentation of modern culture, the impact of a market economy, relativism, and the crisis of conscience. The article concludes by stressing the urgent need for deeper formation in the culture of faith, enabling the Church to serve as a leaven of life and a transformative witness within Vietnamese society today.
Văn hóa; Đức tin; Giáo hội Việt Nam; Kinh tế thị trường; Chủ nghĩa tương đối
Bản quyền (c) 2025 Lm. Giuse Nguyễn Trọng Viễn, OP https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Bài viết này trình bày tiến trình hội nhập của Giáo hội Công giáo vào đời sống văn hóa dân tộc từ buổi đầu truyền giáo đến hiện tại. Tác giả phân tích nỗ lực của các thừa sai và giáo sĩ bản địa trong việc diễn đạt đức tin bằng ngôn ngữ, phong tục và nghệ thuật Việt Nam, từ kiến trúc nhà thờ, văn học bình dân đến nghi lễ phụng vụ. Đồng thời, bài viết nêu bật những khó khăn, tranh luận và chậm trễ trong việc phân biệt yếu tố văn hóa và tín ngưỡng, đặc biệt qua vấn đề “nghi thức Trung Quốc” và việc thờ kính tổ tiên. Bước sang thời hiện đại, hội nhập văn hóa được nhìn như một yêu cầu thần học gắn liền với mầu nhiệm Nhập Thể, khẳng định Kitô giáo chỉ có thể bén rễ và sinh hoa trái khi hòa nhập vào bối cảnh xã hội và văn hóa cụ thể. Kết luận nhấn mạnh hội nhập văn hóa là tiến trình liên tục, vừa trung thành với đức tin vừa góp phần xây dựng nền văn hóa nhân bản cho dân tộc. Abstract This article traces the integration of the Catholic Church into Vietnamese cultural life from the earliest missionary efforts to the present. It examines how missionaries and local clergy sought to express the faith through Vietnamese language, customs, and artistic forms, including church architecture, popular religious literature, and liturgical practices. The study also highlights challenges, debates, and delays in distinguishing between cultural and religious elements, particularly in relation to the “Chinese Rites” controversy and the veneration of ancestors. In modern times, inculturation is understood as a theological necessity rooted in the mystery of the Incarnation, affirming that Christianity can only take root and bear fruit when embedded within concrete social and cultural contexts. The article concludes that inculturation is a continuous process—remaining faithful to the essence of Christian faith while contributing to the building of a humanistic culture for the Vietnamese people.
Hội nhập văn hóa; Kitô giáo Việt Nam; Truyền giáo; Thờ kính tổ tiên; Nhập Thể
Bản quyền (c) 2025 Lm. Giuse Nguyễn Văn Nghị https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0